ข่าวและกิจกรรม
หน้าหลัก / ข่าวและกิจกรรม / ตามรอยสิเนหามนตาแห่งลานนา พ.ค. 2561
24 พ.ค. 61
ตามรอยสิเนหามนตาแห่งลานนา พ.ค. 2561
ชนเผ่าลัวะ

...เช้านี้ ลุงจ๊างพาไปชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน ซึ่งเป็นอาคารโอ่โถงงดงาม ก่ออิฐถือปูนดูแข็งแรง แต่ตกแต่งให้อ่อนช้อยด้วยลายลูกไม้ ตั้งอยู่บนถนนผากอง ฝั่งตรงข้ามกับวัดภูมินทร์อันลือเลื่องนั่นเอง...
เมื่อคณะพรรคเดินทางไปถึง ก็สังเกตเห็นทันที อนุสาวรีย์ของพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช ที่ตั้งตระหง่านอยู่กลางสนามหญ้าด้านหน้าของตัวอาคาร ลุงจ๊างเล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนตรงข้างหน้านี้เป็นกำแพงแนวยาวเหยียดเลย แต่เมื่อได้เปลี่ยนสภาพจากการเป็นหอคำแล้ว กำแพงนั้นก็ได้ถูกทุบทิ้งไป
การจะเข้าไปชมภายในพิพิธภัณฑ์นั้น ทุกคนต้องถอดรองเท้าไว้ข้างนอก ทั้งนี้ก็เพราะว่า พื้นภายในอาคารเป็นพื้นไม้ทั้งหมด ก็ถูกต้องแล้ว ด้วยเดิมเป็นบ้านที่พักอาศัย คณะพรรคได้ขอให้มัคคุเทศก์ประจำพิพิธภัณฑ์ช่วยนำชมหน่อย เริ่มต้นก็ชมนิทรรศการที่ชั้นล่างก่อน ซึ่งจัดแสดงชาติพันธุ์วิทยาเกี่ยวกับท้องถิ่นลานนา ทั้งภาพจำลองบ้านเรือนแบบชาวบ้าน ข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน การทอผ้าและตัวอย่างผ้าพื้นเมืองน่านแบบต่าง ๆ รวมถึงงานประเพณีและความเชื่อต่าง ๆ เช่น การแข่งเรือยาว การจุดบ้องไฟ สงกรานต์ และพิธีสืบชะตา นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงเรื่องราวชีวิตความเป็นอยู่ของชนกลุ่ม 5 เผ่าของจังหวัดน่าน กล่าวคือ 
ลัวะ เป็นกลุ่มชนที่อยู่มาดั้งเดิม และบางส่วนก็อพยพมาจากแขวงไชยะบุรี ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มักตั้งบ้านเรือนอยู่บนพื้นที่ภูเขาสูง ดำรงชีพด้วยการปลูกข้าว พืชไร่ และหาของป่า มีฝีมือในการจักสานหญ้าสามเหลี่ยมเป็นภาชนะต่างๆ มีความเชื่อว่า ผีบรรพบุรุษ ผีป่า ผีน้ำ ยังปกปักรักษาหมู่บ้านของเขา และเขาต้องเคารพรู้คุณต่อธรรมชาติ ไม่ค่อยยอมให้วัฒนธรรมนอกเข้ามา ยกเว้นในเรื่องของการศึกษาและการสาธารณสุข ประเพณีสำคัญคืองาน “กิ๋นดอกแดง” หรือ การฉลองข้าวใหม่ เพื่อเป็นการต้อนรับฤดูการผลิตใหม่ ทุกคนในหมู่บ้านจะต้องงดทำงานในวันพิธีนั้น เพื่อมาร่วมทำกิจกรรมและพักผ่อนไปในตัว ลักษณะพิเศษอย่างหนึ่งของชนชาติลัวะคือ มีดวงตาสีน้ำตาลอ่อน...

ที่มา สิเนหามนตาแห่งลานนา ฉากที่ห้า – แจ้ง หน้า 282 - 283

ชนเผ่าลัวะ ในพื้นที่จังหวัดน่าน ส่วนใหญ่มีถิ่นฐานอยู่ที่บ้านป่ากำ ตำบลดงพญา อำเภอบ่อเกลือ และตำบลสกาด อำเภอปัว ลัวะที่ยังดำเนินชีวิตความเป็นอยู่ใกล้เคียงกับชนเผ่าลัวะแบบดั้งเดิมมากที่สุด คือ ลัวะที่อยู่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านป่ากำ ตำบลดงพญา อำเภอบ่อเกลือ ภาพหมู่บ้านชาวลัวะที่บ้านป่ากำราวกับหมู่บ้านในเทพนิยายที่อยู่บนหุบเขาสูงตามแนวเทือกเขาที่อยู่กันมานับร้อย ๆ ปี บ้านไม้หลังคามุงแฝกหรือหญ้าคา มีหลังคาลาดยาวคร่อมจรดพื้นติดดิน เพื่อป้องกันอากาศหนาวเย็น ชาวลัวะอาศัยอยู่กันเป็นครอบครัวใหญ่มีทั้ง ไม่นิยมแต่งงานกับคนนอกกลุ่ม และห้ามแต่งงานกับคนที่เป็นญาติพี่น้องหรือญาติสนิท ชาวลัวะใช้ชีวิตอยู่กับผืนป่า ด้วยการหาของป่าล่าสัตว์ไว้ดำรงชีพ พึ่งพาอาศัยธรรมชาติ มีวัฒนธรรม ภาษา พิธีกรรมตามความเชื่อเป็นของตนเอง ชนเผ่าลัวะนับถือผี และมีความเชื่อว่า ผีป่า ผีน้ำ ผีบรรพบุรุษ คอยคุ้มครองปกปักรักษาป่าและหมู่บ้าน สะท้อนให้เห็นถึงความสำนึกเคารพต่อธรรมชาติ พิธีกรรมส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิต และการรักษาโรคเพื่อให้หายจากการเจ็บป่วยตามความเชื่อ ชาวลัวะนิยมเลี้ยงหมู ไก่ สุนัข ปลูกข้าว โดยใช้วิธีการเกษตรแบบดั้งเดิม และยังคงจักสาน กระบุง ตะกร้าไว้ใช้ในครัวเรือนเอง  นอกจากชนเผ่าลัวะที่อยู่ตามแนวเทือกเขาสูงที่อำเภอบ่อเกลือแล้ว ยังมีชนเผ่าลัวะบางกลุ่มอาศัยตามแนวแหล่งน้ำที่บ้านห้วยพ่าน ตำบลเปือ อำเภอเชียงกลาง ที่อาชีพหลักทำเกษตรแบบดั้งเดิม มาเป็นมัคคุเทศก์การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ด้วยการถ่อแพไม้ไผ่พานักท่องเที่ยวชมธรรมชาติตามลำน้ำน่านที่อุดมสมบูรณ์ในช่วงฤดูท่องเที่ยวอีกด้วย

แม้ว่าเวลาจะผ่านไป แต่ชนเผ่าลัวะจังหวัดน่าน ยังคงยึดถือธรรมเนียมปฏิบัติที่มีความงดงามในจารีต ประเพณี วัฒนธรรม และความเชื่อที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่เป็นความผูกพันระหว่างคนกับป่าที่มีความเคารพต่อธรรมชาติ นำมาซึ่งความอุดมสมบูรณ์ของผืนดิน ผืนป่า และผืนน้ำ ที่หล่อเลี้ยงคนบนภูเขามายาวนานนับร้อยปี